A.A.R:
Association of american railroads’için kullanılan kısaltma. Amerika kıtası demiryolu birliği.
A.C.S.:
Automated commercial systems’için kısaltma. Abd gümrüklerinin edı bılge sistemi.
A.I.D:
Agency for ınternational developement için kısaltma. Abd uluslar arası kalkınma ajansı. Abd hükümetinin özellikle savaş, iç savaş, salgın hastalık, kıtlık v.b.gibi olağanüstü olaylardan zarar gören ülkelere yaptığı yardımları düzenleyen kuruluş.
A.T.A:
American truckers association için kısaltma. Amerika kamyoncular birliği.
AAR:
Against all risks için kısaltma. Sigorta poliçelerinde bütün riskler dahil maddesi için kullanılır.
ABAFT:
Gemiler için kıça doğru, kıç tarafta, kıç tarafında. Geminin kıçı ile ortası arasında bir yer.
ABANDON:
Yükleyici yada alıcının mallarını bırakması,tek etmesi.
ABATEMENT:
Mala zarar gelmesi ya da tarife üzerinde fiyatlandırma halinde fatura üzerinden izin verilen indirim.
ABC SINIFLANDIRMA YÖNTEMİ:
Stokta bulunan malzemelerin/ürünlerin devir hızı, miktar, değer vb. Ölçütlere göre sınıflandırılmasıdır.
ABI:
Automated broker ınterface için kısaltma. Abd gümrüğüğnde acentelerin ithalat işlemlerini gerçekleştirebildiği edı sistemi.
ABOARD:
Yükün taşıma vasıtasının üstüne konması, yükün vasıta üstünde olması.
ABSORPTION:
Bir taşıyıcının başka bir taşıyıcının masraflarını yükleyiciye / göndericiye aksettirmeden üstlenmesi.
ACCEPTANCE:
Keşidenin/ödemeyi yapacak olanın kabul ettiği ve vadesi geldiğinde koşulsuz olarak ödemekle yükümlü olduğu vadeli draft veya ödeme çeki. Kabaca, belirlenen şartlarda malın satın alınması anlaşmasıdır.
ACCESSORIAL CHARGES:
Taşıma kaplarının kirası, döviz kuru ve teslim masrafları gibi temel tarifeye eklenen masraflar.
ACENTE:
Bir lojistik şirketinin merkez kuruluşu dışında bir bölgede, onun adına hizmet veren kuruluş veya bireydir.
ACİL DURUM PLANI:
Gelecekte oluşabilecek beklenmeyen gelişmelere karşı alınacak önlemleri gösteren plandır.
ACİL STOK:
Planlanmamış, acil durumlara karşı her zaman elde tutulmak zorunda olan stok miktarıdır.
ACQUIESCENCE:
Bir konşimento gönderici / yükleyici tarafından protesto edilmeden kabul edilir veya imzalanırsa, gönderici sessiz kalarak anlaşma şartlarını kabul etmiş sayılacağına dair ifade.
ACQUITTANCE:
Yük üzerindeki iddialardan vazgeçtiğini gösterir belge.
ACT OF GOD:
Doğal afet.
AÇILABİLİR TAVANLI KONTEYNER (OPENTOP):
Standart konteynere sığmayan veya konteyner kapısından forklift veya benzeri donanım ile yüklenemeyen konteynerdır.
AD VALOREM:
Daha çok vergi sistemlerinde kullanılan değere göre anlamına gelen latince terim.
ADMINISTRATIVE LAW JUDGE:
Abd’de ‘idari yargıç’ admıralıty abd’de ‘bahriye mahkemesi’ ingiltereğde deniz kuvvetleri kumandanlığı.
ADR:
Yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı maddelerin karayolu ile taşınması kurallarını içeren, bu maddelerin taşınabilmesi için, araç ve sürücülerde gerekli belgelerin arandığı bir standarttır.
ADRES:
Lojistik tesis içerisinde fiziksel sınırları belirlenerek, bir kimlik numarası ile sisteme tanımlanmış lokasyonlardır.
ADRESLEME:
Lojistik tesis içerisinde yürütülen operasyon esnasında ürünlerin ya da taşıma birimlerinin (sepet, koli, palet vb.) Fiziksel olarak tesis içerisinde bulunan bir adrese konulması ve sistemsel olarak ilgili ürünün ya da taşıma biriminin kimlik numarası ile yerleştirildiği adresin kimlik numarasının eşleştirilerek kaydedilmesidir.
ADRESTEKİ STOK DOĞRULUĞU:
Lojistik tesis içerisindeki bir adreste fiziki olarak bulunan ürünlerin, sistem üzerinde ilgili adreste kayıtlı ürünlerle bire bir eşleşmesidir.
ADVANCE:
1. Peşin avans 2. Daha önce rezervasyonu yapılmış kısa süre içinde hareket edecek olan gemiyi taşımak.
ADVANCED CHARGES:
Nihai olarak gönderici/yükleyici veya alıcı/konsiyeden tahsil edilecek olan ve bir taşıyıcıdan diğerine aktarılan taşımacılık ücreti.
ADVENTURE:
Göndericinin / yükleyicinin tüm riskleri üzerine aldığı yükleme.
ADVICE OF SHIPMENT:
Yükleme talimatı.yerli ya da yabancı alıcının yükün ambalajlanması,rota tayini vb. Konulara ilişkin gönderdiği not. Faturanın bir kopyası ve istenildiği takdirde konşimentonun bir kopyası bu talimata eklenir.
ADVISING BANK:
Ticari bir işte tacirin nam ve hesabına kredi ilişkisini başlatan banka.
AFFREIGHTMENT, CONTRACT OF:
Yük yeri rezervasyon kontratı.bir denizyolu taşıyıcısının bir ihracatçı veya ithalatçıya belirli zamanda belirli tarifede gemisinde kargo yeri sağlama garantisi veren kontrat.
AFT:
Gemi,uçak gibi araçların arka kısmı.
AGENCY TARIFF:
Acente tarifesi. Bir acentenin birçok taşıyıcı adına yayınladığı tarife.
AGENT :
Acente bir sözleşme veya vekalete dayanarak başkası ya da bir firma adına sözleşme düzenlemeye ve hareket etmeye yetki almış kişi yada kurum.
AGGREGATE SHIPMENT:
Farklı satıcılardan tek bir alıcı/konsiyeye gönderilecek yükün bir araya getirilip konsolide edilerek tek bir yük halinde taşınması.
AGREED WEIHGT :
Taşıyıcı ile gönderici arasında yükün mutabık kalınan ağırlık yada tonajı.
AIRWAY BILL:
Hava konşimentosu. Gönderici ile hava taşıyıcı arasında ciro edilemez formda hazırlanan taşıma senedi.
AKREDİTİFLİ ÖDEME (PAYMENT UNDER LETTER OF CREDİT – L/C):
Bir alıcının talebine istinaden, bir bankanın verdiği ve alıcı tarafından ayrıntıları belirtilmiş, mala veya hizmete ilişkin belgelerin ibrazı karşılığında, belirtilen bir satıcıya ödeme yapılacağı yolundaki şartlı bir taahhüttür.
AKTARMA MERKEZİ:
Gelen yükün/kargoların indirildiği ve varış noktasına göre gidenlerin ise yüklendiği, gün içinde kargoların kısa zaman aralıkları ile saklandığı, araçlar arası yük/kargo transferi yapıldığı işlem merkezleridir.
AKTARMA:
Bir araç ile gelen yüklerin boşaltılarak, herhangi bir özel işleme tabi tutulmadan kısa bir süre içinde sevk edilmek üzere başka bir araca yüklenmesi işlemidir.
AKTİF İSTİF:
Üzerinde çalışılan ve gereksinime göre malzeme konulan/kaldırılan yüklerin istifidir.
ALICI:
Ürünü teslim alan taraftır.
ALL IN HER:
Şey dahil fiyat. Çıkıştan varışa tüm masrafları kapsayan anlaşma.
ALONGSIDE :
Geminin yan tarafı, borda.’alongside’ kayıtlı şekilde teslim edilen mallar limanda yüklemeye uygun biçimde bordaya konur.
ALTERNATIVE RATES ALTERNATİF :
Navlunlar.
AMBALAJ:
Ürünleri dış etkilerden koruyan, tanıtım ve pazarlama işlemlerini kolaylaştıran, görsellik ve kullanım ergonomisi sağlayan, içindeki ürün hakkında bilgiler bulunduran; metal, plastik, cam vb. Malzemelerden yapılmış kaptır.
AMBAR TESLİM-TESELLÜM FİŞİ (ATF):
Depolama, taşıma ve/veya katma değerli hizmetler sunmak üzere, söz konusu hizmeti veren firma, tedarikçi veya müşterilerden malı teslim alırken veya teslim ederken imzalama ve kaşeleme suretiyle söz konusu eşyaların ilgili tarafın sorumluluğuna geçtiğini belgelemek üzere düzenlenen evraktır.
AMBAR:
İhtiyaca bağlı olarak belirli bir süre için ürünlerin konulduğu kapalı ya da açık güvenlikli alandır.
AMBIENT TEMPERATURE:
Çevre ısısı. Bir konteynır için çevre ısısı atmosfer sıcaklığıdır.
AMERICAN BUREAU OF SHIPPING :
Amerikan denizcilik bürosu.amerikan gemilerinin seyrüsefere uygunluğunu tescil eden kuruluş.
AMS:
Automated manifest system için kısaltma. Abd gümrüğüğnün ‘otomatik özet beyan sistemi’.
ANA GÜZERGAH:
Çıkış ve varış noktaları arasındaki en uygun ve en çok kullanılan yoldur.
ANA KONŞİMENTO (MASTER AİRWAY BİLL – MAWB):
Havayolu taşımalarında gerçek göndericiden gerçek alıcıya yapılan gönderilerde kullanılır.
ANLAŞMA:
Tedarik hizmetlerinde, koşulları önceden ve net olarak tanımlamak üzere ilgili taraflar arasında varılan mutabakat metnidir.
ANLAŞMALI DEPO:
Bir sözleşmeye dayalı olarak, müşteri veya müşteriler adına depolama faaliyetlerinin gerçekleştirildiği depodur.
ANTI-DUMPING DUTY:
Anti-damping vergisi. İthal malların satışını özendirmemek ve bu malların yerli mallara ikame edilmesini teşvik etmek için konulan vergi.
ANTREPO (BONDED WAREHOUSE):
Gümrük mevzuatına tabi olan eşyaların, gümrük gözetimi altındayken muhafaza edildiği ve ilgili dış ticaret işleminin tamamlanabilmesi için gerekli işlemlerin yapıldığı bir tür depodur.
ANY QUANTITY (A.Q.):
Belirlenen navlunun, mal miktarına bağlı olmadan uygulanacağını belirten ifade.
APPARENT GOOD ORDER:
Harici muayenede malın zarar görmediğinin tespiti.
APPRAISEMENT:
Eşyanın gümrük kıymetinin tespiti.gümrük yetkilileri tarafından ithal edilen malın vergilendirilecek değerinin belirlenmesi.
APPRAISERĞS STORES:
İthal edilen malların gümrük kıymetinin tespiti için numunelerin alındığı, incelendiği, ölçüldüğü gümrük deposu.
ARA KONŞİMENTO (HOUSE AİRWAY BİLL – HAWB):
Acenteler tarafından düzenlenen hava navlunu için kullanılan yükleme dokümanıdır. Ara konşimento aynı zamanda destinasyon acentesi için yükleme talimatlarını, malın tanımını ve uygulanacak taşıma ücretlerini de içinde barındırır.
ARBITRARY:
Sabit fiyatın üstüne keyfi, ihtiyari fiyat koymak.
ARDİYE (STORAGE):
Ürünlerin/malzemelerin saklanıp muhafaza edildiği yer, saklama/muhafaza etme hizmeti ve bu hizmet için ödenen ücret.
ARRIVAL NOTICE:
Varış ihbarnamesi. Taşıyıcı tarafından malın konşimentoda belirtilen noktaya ulaştığında alıcı/konsiyeye veya acentesine gönderdiği nota.
ASC X12:
American standards committee x12′ için kısaltma. Amerikan standartları komitesi.abdğde elektronik veri değişimi standartlarını belirlemekle yükümlü kuruluş.
ASSIGNMENT:
Konşimento yada kıymetli evrakı tahsis etme. Mülkiyet veya sair bir hak tesisi için kıymetli evrakın devri. Emre yazılı senetlerde (konşimentolarda) ciro;nama yazılı senetlerde yazılı bir devir beyanı.
ASTARYA (LAYDAYS AND CANCELLİNG CLAUSE – LAYCAN):
Geminin yükleme veya boşaltma için söz konusu limanda kalabileceği günlerin oluşturduğu aralıktır.
ASTERN:
Tornistan.
AŞAMALI STOK:
Müşteri gereksinimlerini karşılamak üzere tedarik zincirinde belli bir aşamadaki stoktur.
ATA CARNET ATA KARNESİ:
Fransızca ‘admission temporaire’ ve ingilizce ‘temporary admission’ ifadelerinin birleştirilmesiyle oluşturulan terim. Fuar,sergi,ticari numune ve profesyonel ekipmanın sistemi kabul eden ülke topraklarını belirli bir süre için gümrüksüz giriş çıkışını sağlayan,ilgili ticaret odaları tarafından düzenlenen belge.
ATDNSHINC:
Any time, daytime; night, sundays and holidays ıncluded’ için kısaltma. Her zaman; gece, gündüz, pazarları ve tatiller dahil.
ATR (ATR MOVEMENT CERTİFİCATE):
Türkiye ve avrupa topluluğu arasında imzalanan gümrük birliği anlaşması’na göre, serbest dolaşım halinde bulunan malların ihracında gümrük muafiyetinden yararlanmak amacıyla ihracatçı tarafından düzenlenen belgedir.
ATWARTSHIPS:
Geminin enine çapraz yönü.
AVADANLIK:
Bir aracı onarmak için kullanılan aletlerin (çekiç, tornavida vb.) Bulunduğu takım çantasıdır.
AVOIRDUPOIS POUNDS:
0.4535924277 kilogram eşitinde yük ağırlık birimi. Awwl ‘always within ınstitute warranties limits’ için kısaltma. ‘Her zaman garanti limitleri içinde’ anlamında sigortacılık deyimi.
B/L :
“bill of lading” için kısaltma.konşimento. Konşimentolar, üzerinde yazılı şartlara paralel olarak; “negotiable/straight(non-negociable)”, “clean/dirty (unclean)”, “master/house”, “services/express”, “received/open/shipped” gibi adlandırmalara sahip olabilmektedir. Konşimento çeşitleri : 1.”ocean/marine b/l”: limandan limana yapılan taşımayı içeren konşimentodur ve taşıyıcı,kaptan veya acente tarafından imzalanır. Kara,demiryolu vb. İç taşımaları içermez. 2.”combined b/l” : kargonun kara, deniz ve hava kombinasyonları ile taşınması söz konusu olduğunda tanzim edilen konşimento çeşididir. 3. “through b/l” : kargonun birden fazla deniz aracı ile taşınması söz konusu olduğundadüzenlenen konşimentodur.
BACK HAUL :
Geri dönüş. Geri dönüş yükü.
BAF :
“bunker adjusment factor” için kısaltma. Akaryakıt ayarlama faktörü. Deniz hat işletmecilerini dalgalanan akaryakıt fiyatlarından korumak için kullanılır. “faf-fuel adjusment factor” olarak da geçer.
BALLOON FREIGHT:
Hafif ve hacimli yük.
BANK GUARANTIEE:
Banka garantisi. Bankanın taşıyıcıya orijinal konşimentonun kaybolması ya da yanlış yere gitmesi halinde verdiği garanti.
BANTLI KONVEYÖR SİSTEMİ:
Kutulu ve ambalajlı malzemelerden dökme malzemeye kadar ürün taşıma potansiyeline sahip olarak tasarlanmış taşıma yüzeyi plastik, kauçuk gibi malzemeden yapılmış konveyörlerdir.
BARGE CARRIERS:
Mavna taşıyıcısı. Mavnalı taşımak için tasarlanan gemi.
BARKOD:
Otomatik tanımlama teknolojisi kapsamında, bir optik okuyucu aygıt ile okunarak bilgisayar ortamına sayı, karakter ya da bunların karışımı olarak aktarılabilen, farklı kalınlıklardaki çizgi-boşluk kombinasyonlarıdır.
BARRATRY :
Gemi kaptanı veya diğer gemi yönetiminin,gemi sahibinin rızası ve amaçları dışında gerçekleştirdikleri yasadışı davranışlar veya yolsuzluklar için kullanılan terim.zarara yol açacak ihmal ve diğer yolsuzluklar da bu kapsama girer.
BARREL (BBL) :
Varil. 60 ‘f’de 42 galon sıvıyı taşıyabilen kap.
BASE RATE :
Ana navlun.ek masrafları haricindeki temel tarifede belirlenen taşımacılık ücreti.
BB :
1.”ballast bonus” için kısaltma.geminin bir önceki seferindeki tahliye limanı ile bir sonraki seferindeki yükleme limanı arasında ana navlun hesabında önemsiz görülmeyecek kadar bir boş gidiş mesafesi ve maliyeti olması halinde, bu boş gidiş maliyetini karşılamak için alınan ücrettir. 2.”bare boat” için kısaltma.çıplak gemi kiralama. 3.”bar-bound” için kısaltma. Tahıl ticaretinde “river plate” sağlık koşulu.
BCO:
“beneficial cargo owner” için kısaltma.yararlanan yük sahibi.varış yerinde malı teslim alan,malın taşınmasında üçüncü kişi olarak hareket etmeyen ve kayıtlarda ithalatçı olarak belirtilen kişi.
BEAM:
Geminin genişliği.
Bekleme süresi:
Yükün fiziksel olarak hareket etmediği süredir.
BELT LINE:
Ticari bölgede hizmet veren değişimli ray sistemi.
BENEFICIARY :
Lehdar. Ödeme almaya yetkili kılınan şahıs veya firma.
BERTH TERMS :
Yükleme ve boşaltma şartı. Geminin yükleme aldığı rıhtımdan boşaltma yapacağı rıhtıma kadar masrafları kapsayan şartlar. “yanaşma şartı” olarak da geçer.
BEYAN TUTARI:
Göndericinin beyan ettiği mal değeridir.
BILETERAL:
Karşılıklı. Tarafların karşılıklı rızasını gösteren kontrat terimi.
BILL OF EXCHANGE :
Senet, poliçe, konşimento gibi ödeme araçları.
BILL OF LADING:
Konşimento.mal, hammadde ve eşyanın taşınmasında kullanılan çok yönlü kullanımı olan temel ve kıymetli evrak. Konşimento navlunu,taşınan malların özelliklerini,rotayı ve yük üzerindeki mülkiyet hakkı olan tarafları belirler.
BILL OF PARTY :
Hizmet karşılığında ödeme yapmakla mükellef kılınan müşteri.
BILL OF SALE :
Yükün mülkiyetini bir ödeme veya borçlanma karşılığında devreden vesika.
BILLED WEIGHT:
Faturalandırılmış ağırlık. Konşimentoda belirtilen yükün ağırlığı.
BLANKET BOND :
Birkaç kişi, mal ve eşyayı kapsayan tahvil.
BLANKET RATE:
Tek bir yüklemedeki değişik mal kalemlerine uygulanabilir taşıma ücreti/tarifesi.
BLANKET WAYBILL:
Birden fazla seferle taşınan yük için düzenlenen konşimento.
BLIND SHIPMENT:
Konşimentoda alıcısı veya gönderici belirtilmeden yapılan yükleme.
BLOCK STOWAGE :
İstem dışı oynamaları önleyecek biçimde yapılan yük istifi
BLOCKED TRAINS :
Blok tren.farklı istasyonlarda durup vagon eklenip çıkartılmadan,tek bir varış noktasına çok sayıda vagonu taşıyan yük treni.
BLOCKING OR BRACING:
Yüklerin sabitlenmesi için yanlarına konan ağaç yada metal destekler.
BLOK TREN (UNİT TRAİN):
Yeterince yük varsa, bir demiryolu katarının tümünün bu yüke tahsis edilmesidir. Söz konusu yük salt bir şirkete ait olabilir.
BLS (BALES):
Balya.
BOARD :
Borda. Araca erişim sağlama.
BOARD FEET :
12 inç genişliğinde 1 feet uzunluğunda yük ölçüsü.
BOBTAIL:
Treylersiz bir çekicinin karayolunda seyretmesi.
BOGIE:
Konteynerin altına monte edilen tekerlek sistemi.
BOLSTER :
Şasiye monte edilen konteynerin güvenliğini sağlayan parça.
BOND PORT:
Giriş gümrük limanı.
BONDED FREIGHT:
Gümrüklü yük.
BONDED WAREHOUSE:
Gümrüklü depo. Gümrük yetkilileri tarafından gümrük işlemlerinin tamamlanıncaya kadar malın depolanmasına izin verdiği antrepo.
BOOKING NUMBER:
Rezervasyon numarası.
BOOKING:
Rezervasyon.
BOTTOM SIDE RAILS :
Konteynerin tabanındaki uzunluksal yapı elemanları.
BOTTOM-AIR DELIVERY :
Sıcaklık kontrollü konteynerde hava sirkülasyonunu sağlayan düzenek.
BOW :
Geminin önü.
BOXCAR :
Kapalı demiryolu yük aracı.
BREAK BULK:
Dökme yük.
BRIDGE POINT:
Ön taşıma noktası.bir limandan başka limana taşınan yükün toplandığı kara noktası.
BRIDGE PORT :
Ön taşıma limanı.bir gemiyle taşınan yükün toplanarak konteynere yüklendiği ve yeniden taşınmak üzere başka bir limana aktarıldığı liman.
BROKEN STOWAGE:
Yüklenen kargonun cins ve özelliğinden ya da yerleştirilmesindeki planlama hatasından dolayı kullanılamayan alan.
BROKER:
Komisyoncu.bir yükü taşımaya hazırlanan ve yükün taşınmasından bir komisyon elde eden kişi.
BROKERAGE:
Komisyonculuk.
BULK CARGO:
Dökme yük.maden cevheri, kömür, kum vb. Gibi, paketlenmemiş veya konteynere konmamış, üzeri işaretlenmemiş yük.
BULK CARRIERS:
Dökme yük taşıyıcısı. Hububat, gübre, maden filizi ve petrol gibi dökme malları taşımak için inşa edilmiş bütün gemiler.
BULK-FREIGHT CONTANIER:
Dökme yükler için bir boşaltma kapağı olarak olan konteyner.
BULKHEAD:
Ayraç. Konteyner, vagon vb. Taşıma kaplarında malların birbirinden ayrı taşınmasına yarayan separatör.
BULL RINGS :
Taşınan malı sağlamlaştırmak ve kaymasının engellemek için konteynerin tabanına yerleştirilen parçalar.
BUNKER CHARGE :
Yakıt ayarlama faktörü. Bkz.baf
BUNKERS :
Gemi yakıtı.
C&F:
“cost and freight” için kısaltma. Kargo satış terimi olarak “navlun ve maliyet”. Satıcının malın maliyetini ve varış limanına kadar taşıma masraflarını üstlendiği satış türü. Incoterms terimlerini belirleyen milletlerarası ticaret odası (ıcc) 1 temmuz 1990 tarihinde bu satış terimini “cfr” olarak değiştirmiştir.
CABOTAGE :
Kabotaj. Aynı ülkenin limanları arasındaki deniz ve suyolu taşımacılığına verilen ad. Türkiye dahil birçok ülke kıyı taşımacılığını belli bayraklı gemiler tarafında yürütülmesi için kanuni kısıtlamalara gitmiştir.
CAF :
“currency adjustment factor” için kısaltma. Döviz ayarlama faktörü. Deniz hat işletmecilerini dalgalanan akaryakıt fiyatlarından korumak için kullanılır.
CAPTAIN’S PROTEST:
Kötü hava veya benzeri koşullar nedeniyle kaptan tarafından tutulan zabıt.ilk limanda tescil ettirilir. Genellikle yolculuk sırasında kargonun uğradığı zararlardan ötürü gemi sahibi veya işletmecisini sorumluluktan korumak için düzenlenir. “sea protest” olarak da bilinir.
CAR POOLING :
Taşıyıcının ve taşıtıcının merkezi bir otorite aracılığıyla özel kişilere ait kara/demiryolu taşıma aracını kullanması.
CAR SEAL:
Araç mührü. Konteyner, vagon vb. Taşıma kaplarının kapılarına konulan metal veya kuşun mühür.mühür genellikle kayıt için numaralandırılır.
CARFLOAT:
Limanlarda yük aktarımı için kullanılan raylı sistem.
CARGO MANIFEST:
Yük manifestosu / özet beyanı. Belirli bir seferde taşınan yükün göndericisi ve alıcısı ile eşyanın cinsi ve miktarını gösteren liste.
CARGO NOS:
“cargo not otherwise specified” için kısaltma. Yük taşıma tarifelerinde belirtilen mal kalemleri arasında belirtilmeyen yükler için uygulanabilir tarife ücreti.
CARGO PREFERENCE:
Ülke araçlarıyla taşınması gereken yük. Genellikle kamuya ait mallar bu kapsama girer.
CARGO TONNAGE:
Yük tonajı.malın tarifeye tabi tutulan ağırlığı.
CARGO:
Yük.
CARLOAD RATE:
Araç yükü fiyatı.
CARNET :
Karne. Bir malın uluslar arası sınırları geçmesi için gümrük tarafından düzenlenen evrak.
CARRIER :
Taşıyıcı. Bir taşıma kontratı gereği taşımanın kara, hava, deniz, demiryolu, iç suyolu veya kombine olarak gerçekleştirilmesi sorumluluğunu üstlenen kişi yada kuruluş.
CARRIER CERTIFICATE:
Taşıyıcı sertifikası. Gümrüklerden malı çekmek için gümrük yetkilileri tarafından taşıyıcıdan istenen vesika.
CARTAGE:
İç taşıma. Aynı ülkenin şehirleri arasında yapılan karayolu veya demiryolu taşıması.
Cartment gümrüklü taşıma evrakı. Aynı gümrüğün yetki sahasıda gümrük kontrolünde bir yerden (gümrüklü antrepodan) bir diğerine taşıma yapmak için verilen belge.
CASH AGAINST DOCUMENT’S(CAD):
Evrak karşılığı ödeme. Alıcının satıcı adına hareket eden acenteye mal evrakını teslimine karşılık yaptığı nakit ödeme.
CASH IN ADVANCE (CIA):
Ön ödeme. Alıcının satıcıya malın yüklenmesi için yaptığı ön ödeme. Genellikle sipariş üzerine yapılan makine ve aksamı için bu yola başvurulur.
CASH WITH ORDER (CWO):
Sipariş verildiğinde ödeme.
CBM:
“cubic meter” için kısaltma. Cm olarak da kısaltılır. Metreküp.
CE (CONSUMPTION ENTRY) :
Abd’ye ithal edilen malların deklarasyonu için kullanılan evrak.
Cells hücre sistemi. Konteyner gemilerinde konteynerlerin üst üste konduğu istiflenme biçimi.
CENTER OF GRAVITY :
Taşıma araçların yada konteynerin ağırlık merkezi.
CERTIFICATE OF ORIGIN:
Menşe şahadetnamesi. Uluslararası ticarette malın çıkış ülkesini gösteren belge.
CERTIFICATE:
Şahadetname, sertifika. Gümrük veya diğer sorumlu kurumun taşıyıcıya tanıdığı izni gösteren belge.
CFR:
“cost and freight” için kısaltma. Mal bedeli ve navlun. Varış limanı olarak belirtilmek suretiyle malın belirtilen varış limanına kadar taşınması için gerekli olan masrafları ve navlun ücretini satıcının ödemesi demektir. Ancak, bu satış şeklinde malın kaybolma ya da zedelenme riski ve buna bağlı olarak meydana gelen tüm masraflar, mallar yükleme limanından geminin bordasına geçtikten sonra satıcıdan alıcıya geçer. Cfr terimi, malların ihraç işlemlerinin satıcı tarafından yapılmasını gerektirir.
CFS:
“container freight station” için kısaltma.konteyner nakil istasyonu.konteyner yüklerinin boşaltılıp yeniden yüklendiği yer.genellikle eksik konteyner yüklerinin tamamlandığı,aynı alıcı/konsiyeye gidecek yüklerin konsolidasyonun yapıldığı yer.
CHARTER PARTY:
Gemi kira kontratı. Sözleşmenin süresi, navlun ücreti ve seferde uğranılacak limanlar gibi bilgileri düzenler.
CHASSIS:
Şasi. Hareket halinde konteyneri güvenlik altına alan tekerlekli ve konteyner kilitli düzenek.
CHOCK :
Yükün devrilmesini engelleyen metal ya da ağaç konstrüksiyon.
CI:
“cost and ınsurance” için kısaltma. “maliyet ve sigorta”. Malın maliyetini, deniz sigortasını ve navlun dışındaki tüm taşıma ücretlerini kapsayan satış anlaşması.
CIF (COST, INSURANCE AND FREİGHT):
Mal bedeli, sigorta ve navlun ödenmiş, sadece deniz ve iç su taşımacılığında kullanılan uluslararası ticarette bir teslim şeklidir. Satıcı tüm masraf ve riskleri üstlenerek malları yükleneceği limana kadar getirir, ihracat için gümrüklenmiş olarak gemiye teslim etmesini ifade eder. Ayrıca satıcı malların taşınması sırasında oluşacak kayıp ve hasar riskine karşılık alıcı adına asgari teminat oranında bir sigorta sözleşmesi yapar. Malların hasar ve kaybına ilişkin risk, mallar gemiye konduğunda alıcıya geçerken, masrafların alıcıya devri, varış limanında gerçekleşir ve risk alıcıya geçer.
CIF&C:
“cost,ınsurance, freight & commission” için kısaltma. “maliyet, sigorta, navlun ve komisyon”. Satıcının malın maliyeti, navlun ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra komisyonları da karşıladığı satış anlaşmasıdır.
CIF&E:
“cost, ınsurance, freight & exchange” için kısaltma. “maliyet, sigorta, navlun ve kambiyo”. Satıcının malın maliyeti, navlun ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra kambiyo masraflarını da üstlendiği satış anlaşmasıdır.
CIFCI:
“cost, ınsurance, freight, collection and ınterest” için kısaltma. “maliyet, sigorta, navlun, teslimat ve faiz”. Satıcının malın maliyeti, navlun ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra teslimat ve faiz giderlerini de üstlendiği satış anlaşmasıdır.
CIP (CARRİAGE AND INSURANCE PAİD TO):
Mal bedeli, sigorta ve navlun ödenmiş, her türlü taşıma şeklinde kullanılan uluslararası ticarette bir teslim şeklidir. Satıcının malları ihracat için gümrüklenmiş olarak kendisinin seçtiği bir taşıyıcı veya diğer bir kişiye belirlenen yerde (eğer taraflarca böyle bir yer kararlaştırılmış ise) teslim edileceğini ve satıcının, malların belirtilen varış noktasına getirilmesi için taşıma masraflarını ödemek zorunda olduğunu ifade eder. Satıcı sigorta primini ödemek suretiyle yüklediği mal cinsine uygun olan asgari teminat oranında bir sigorta yaptırır. Satıcı “teslim yükümlülüğünü” mallar varış yerine ulaştığında değil, malları taşıyıcıya teslim ettiğinde yerine getirmiş sayılır.
CKD:
“completely knocked down” için kısaltma. Özel bir taşımaya tabi tutulacak tipteki araç, ekipman ve cihazların parçalarına ayrılarak taşınması.
CL:
“carload” ve “containerload” için kısaltma. Konteyner yükü.
CLAIM:
Taşıma sırasında zarar gören veya eksik çıkan malların ödenmesi için taşıyıcıya yapılan tazminat talebi.
CLASSIFICATION RATING:
Sınıflandırma altına alınmış mal kalemlerine uygulanabilecek fiyatlandırma.
CLASSIFICATION YARD:
Yük treni katarının oluşturulduğu alan.
CLASSIFICATION:
Sınıflandırma. Bir konşimentoda ayrıntılı olarak belirtilen mal kalemlerini ortaya koyan gümrük veya başka yetkili kurumlar tarafından geliştirilen listeler.
CLAYTON ACT:
Abd’nin 1914 tarihli fiyat ayrıcılığını yasadışı kılan anti-tekel yasası.
Clean bıll of ladıng taşıyıcı tarafından düzenlenen ve malın taşıyıcı tarafından teslim aldığında zarar görmemiş ve eksiksiz olduğunu gösteren konşimento. Aksi bir durum belirtilmediği sürece konşimento “cleaned” yani “temiz” olarak kabul edilir.
CLEANING IN TRANSIT:
Malın çıkış ile varış noktaları arasında bir yerde durdurularak temizlenmesi, ayıklanması ve/veya yeniden ambalajlanması.
CLEARANCE:
1.gümrükleme 2.aracın köprü veya tünel gibi geçiş limitli yerlerden rahatlıkla geçebilecek şekilde yüklenmesi.
CLEAT:
Yükün dayanıklılığını arttırmak için içine monte edilen demir yada ahşap şeritler.
CLECAT:
Avrupa forwarder, gümrük acenteleri ve lojistik birliği. 1958 yılında kurulmuş, avrupa ülkelerinde freight forwarder, gümrük acenteliği ve lojistik firmalarını temsil eden dernek ve federasyonların üyesi bulunduğu, ab komisyonu nezdinde danışmanlık statüsüne sahip taşımacılık organizasyonu.
CLIP-ON:
İzole edilmiş konteynere takılabilen soğutma ekipmanı.
CMR ANLAŞMASI:
Uluslararası nitelikteki cmr anlaşması’nın hükümlerini kabul eden ülkelerce kullanılan bir karayolu taşıma belgesidir. Taşımanın cmr hükümlerine göre yapıldığını göstermektedir. Gönderici veya lojistik firması tarafından alıcının adına düzenlenmektedir.
CMR:
Karayolu taşıma belgesi (cmr ınternational consignment note): nakliye firması tarafından alıcının adına düzenlenir. Malların belirtilen şartlarla taşınmak üzere, iyi durumda teslim alındığını ve taşıma sözleşmesinin yapıldığını gösteren hukuki bir delildir.
COASTWISE:
Sahil boyunca yapılan deniz taşımacılığı.
COD:
“collect (cash) on delivery” için kısaltma. Teslimde ödemeli satış şekli.
COFC:
“container on flat car” için kısaltma. Demiryolu taşımacılığında “düz vagonla taşınan konteyner” anlamında kullanılan kısaltma.
COGSA:
“carriage of goods by sea act” için kısaltma. Abd’de denizyolu taşımacılığında taşıyıcının konşimentodan doğan sorumluluklarını düzenleyen 1936 tarihli kanun.
COLLECTING BANK:
Havale edilen banka.satıcının bankasının acentesi konumunda olan ve mal ve konşimento üzerinde hiçbir sorumluluk üstlenmeyen banka.
COLLECTION:
Satıcı tarafından kesilen, genellikle diğer taşıma evrakının eklendiği, ödemenin şekli için talimatları içeren çek/draft.
COMBINATION EXPORT MANAGER:
Birbirinin rakibi olmayan birden fazla üreticinin malını ihraç eden firma.
COMBINATION PASSENGER AND CARGO SHIPS:
Kombine yolcu ve kargo gemisi. 13 veya daha fazla yolcu kapasiteli gemilerdir.
COMBINATION RATE:
2 ya da daha fazla faktörden oluşan oran,ücret.
COMMERCIAL INVOICE:
Ticari fatura.ihracatçıyla ithalatçı arasında tüm işlemlerin kaydedildiği, taşınan mal için düzenlenen evraklara temel teşkil eden fatura.
COMMODITY RATE:
Belirli yük kalemleri için uygulanan taşıma ücretini gösteren basılı tarife.
COMMODITY:
Yük. Taşınan mal.
Common carrıer taşıyıcı, nakliyeci. Basılı tarifeler üzerinden mal taşımacılığı yapan kişi ya da firma.
COMMON LAW:
Örf ve adete dayanan, yazılı olmayan hukuk.
